ThinkQuest
Chemistry in room 11 > Proeven
De Katalysator
Wat je nodig hebt:
-suikerklontje
-asbak of ander vuurvast oppervlak
-lucifers
-as
Vraag aan je vrienden om een suikerklontje aan
te steken. Het zal ze niet lukken.
Dan ga jij het doen, je doet het volgende:
Je strooit as over het suikerklontje, en steekt het dan aan.
Je vrienden zijn ook niet gek, en zullen
zeggen dat het de as is die brandt.
Daag ze dan uit om as aan te steken, het zal ze niet lukken. Zo laat je zien dat je
toch het suikerklontje hebt laten branden.
UITLEG:
Het klontje brandt eerst niet, maar later
wel. Dit komt door het gebruik van een Katalysator.
De vlam is niet heet genoeg om de ontbrandingstemperatuur
te bereiken, maar doordat je er as op strooit, wordt die
ontbrandingstemperatuur lager.
Dat is de functie van een katalysator.
--------------------------------------------------------------
Toveren met rodekoolsap
Als je weet wat een zuur/base indicator is zal de volgende truc je niet
verbazen.
Maak eerst een voorraad rodekoolsap. Gewoon een paar bladeren fijnsnijden en in
een pan of schaal doen waaraan je warm water toevoegt. Het water zal blauw
worden als je goed roert. Gebruik liever geen kokend heet water, want dan krijg
je een paarse kleur en die vinden wij minder mooi. Schenk, eventueel door een
filter, het water in een schone fles.
Neem drie verschillende glazen, bijvoorbeeld een longdrinkglas, een bierglas en
een wijnglas. Doe in het longdrinkglas een laagje water en voeg een paar korrels
gootsteenontstopper toe (of een theelepeltje soda). Doe een beetje azijn in het
wijnglas. In het bierglas doe je alleen een laagje water. Zwenk de glazen zodat
de binnenkant vochtig wordt en giet de inhoud weg.
Zet de drie glazen nu voor het publiek neer en giet het sap in het bierglas....
er gebeurt niets. De verbazing bij je publiek komt pas bij de twee andere
glazen.
---------------------------------------------------------------
Kristal maken
Wat je nodig hebt:
- Oud glas of jampot
- Heet water
- Maatbeker
- Potlood
- Vliegertouw
- Aluin
Doe heet water in de maatbeker,
ongeveer een half glas. (Is de maatbeker van glas, dan kan het knappen, leg er
dan eerst een ijzeren lepeltje in. Dit geleidt de hitte en voorkomt knappen).
Los daarin de aluin op door te roeren. Ga net zo lang door tot het niet meer
oplost!
Laat het afkoelen en giet de heldere vloeistof in het glas.
Laat een draadje, gebonden aan een potlood, bengelen tot het het oppervlak van
de oplossing raakt en leg het potlood hiervoor dwars over de pot.
Plaats het glas op een rustige plek en kijk er iedere dag naar. Er zal zich een
klein kristal beginnen te vormen aan het uiteinde van de draad.
Elke dag 'groeit' het kristal en wordt groter en mooier.
--------------------------------------------------------------
Chromatografie
Schenk in een glas ongeveer een halve centimeter water. Knip vervolgens uit een koffiefilter een paar rechte stroken van ongeveer 5 bij 10 cm. Vouw de stroken in de lengte doormidden zodat ze rechtop in de vloeistof kunnen blijven staan. Het papier mag de rand van het glas niet raken.
Onderaan het papier zet je op beide helften een stip met verschillende viltstiften of fijnschrijvers. Zet de stippen zo hoog dat ze de vloeistof niet raken.
Zet het papier in de vloeistof, en laat het een poosje staan.
Deze proef kun je herhalen door in plaats van water bijvoorbeeld alcohol te gebruiken (eventueel jonge of oude jenever). Het beste resultaat kregen wij met donkere viltstiften op waterbasis in een laagje water. Als de stroken niet recht blijven staan, dan kun je een stokje over het glas leggen en het papier met een wasknijper vastzetten.
--------------------------------------------------------------
